Yönetmelik Detayı

5 Mayıs 2023 CUMA Resmî Gazete Sayı : 32181 YÖNETMELİK Nükleer Düzenleme Kurumundan: NÜKLEER TESİSLERDE YANGIN GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Başlangıç Hükümleri Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer tesislerde yangın güvenliğinin sağlanmasına ilişkin temel ilkeler ile Kuruluşun görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin hususları belirlemektir. Kapsam MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, nükleer tesisleri kapsar. (2) Bulundurduğu nükleer maddenin güvenlik açısından önemli bir ekipman kullanılmasını gerektirmediği Kurum tarafından değerlendirilen üniversite veya araştırma merkezi laboratuvarları gibi yerler bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Dayanak MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun 3 üncü maddesinin yedinci fıkrası ile 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Dış itfaiye: Kuruluşun tesis içerisinde kurmuş olduğu yangına müdahale ekibi dışında, Kuruluşun denetiminde olmayan, yangına müdahaleye yetkili unsurları, b) Geçici yangın yükü: Bir ortamda sürekli olarak bulunmayan, bir faaliyet esnasında oluşan veya ortama getirilen yanıcı ya da yanabilen maddelerin tamamen yanmasıyla ortaya çıkacak ısı enerjisinin toplamını, c) Kuruluş: Bir nükleer tesis kurmak, işletmek veya işletmeden çıkarmak için Kuruma niyet bildiriminde bulunan, onay almak veya yetkilendirilmek üzere başvuran ya da yetkilendirilen ve düzenleyici kontrol kapsamında bulunan Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş tüzel kişiyi, ç) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu, d) Tesis: Nükleer tesisi, e) Yangın bariyeri: Yangına dayanıklılığıyla karakterize edilen, yangının yayılmasını belirli bir süre engelleyebilecek ve sonuçlarını sınırlayabilecek duvar, zemin, tavan, perde gibi yapılar ile kapı, kapak veya havalandırma sistemi gibi kapanabilir sistem veya bileşenleri, f) Yangın güvenliği: Tesis içerisinde her türlü yangının; ortaya çıkmasını engellemek, hızlı bir şekilde algılanıp söndürülmesini sağlamak, etrafındaki yapı, sistem ve bileşenler ile güvenlik ve emniyeti zafiyete uğratabilecek herhangi bir alana yayılmasını veya alanı ve/veya çalışanları etkilemesini engellemek ve yayılmanın engellenemediği durumlarda etkilerinin azaltılmasını sağlamak için alınan önlemler dizisini, g) Yangın hücresi: Yangın kompartımanları oluşturulması gerekirken bunun mümkün olmadığı durumlarda yangın yükleri arasına mesafe ya da yangın geçişini engelleyen barikatlar konularak oluşturulan kısımları, ğ) Yangın kompartımanı: Yangının binanın diğer bölümlerine veya bina dışına yayılmasını belirli bir süreyle engelleyen ve etrafı tamamen yangın bariyerleriyle çevrili olan bir bina ya da binanın parçasının bir veya birden fazla oda ya da boşluktan oluşan bölümlerini, h) Yangın tehlike analizi: Tesisin işletilmesi veya işletmeden çıkarılması esnasında yangına neden olabilecek tehlikeleri ve sonuçlarını değerlendiren deterministik analizi, ı) Yangın yükü: Bir ortamda bulunan duvar, tavan ve taban kaplamaları dâhil yanıcı maddelerin tamamen yanmasıyla ortaya çıkacak ısı enerjisinin toplamını, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler Genel ilkeler MADDE 5- (1) Kuruluş, tesisin tasarımının yangın güvenliği gereklerine uygun olmasından ve tesisin kurulmaya başlanmasından düzenleyici kontrolden çıkarılıncaya kadar tesiste yangın güvenliğinin sağlanması ve buna ilişkin faaliyetlerin ilgili mevzuata uygun olarak yürütülmesinden sorumludur. (2) Kuruluş, yangın güvenliğine ilişkin alınacak teknik ve idari önlemleri tesisin türü ile yapı, sistem ve bileşenlerin güvenlik sınıflarını dikkate alarak dereceli yaklaşımla belirler, geliştirir ve uygular. (3) Tesisin tasarımında yangın tehlike analizi çerçevesinde yangınlara ilişkin olarak korunmaya, algılamaya, söndürmeye ve yayılmanın önlenmesine yönelik sistemler bulunur. (4) Güvenlik açısından önemli yapı ve sistemlerde yangına karşı alınan önlemler, Kurumun gözden geçirme ve değerlendirmeleri ile Kurum tarafından yetkilendirilmiş bağımsız gözetim şirketlerinin gözetimine tabidir. (5) Kuruluş, yangın güvenliğine ilişkin olarak Kurum veya bağımsız gözetim şirketleri tarafından tespit edilen ve kendisine bildirilen bulgulara ilişkin düzeltici ve önleyici faaliyetleri belirler, Kurumun uygun görüşü doğrultusunda süresi içinde uygular. (6) Güvenlik açısından önemli olmayan yapılarda, 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır. Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülen iş ve işlemler Kurum tarafından yürütülür. Bu yapılarda yangınla ilişkili projelerin kontrolü ve uygulanmasının denetimi bağımsız gözetim şirketleri tarafından yapılır. (7) Tesise işletme lisansı verilmeden önce, Kuruluş yangın güvenliğine ilişkin teknik ve idari önlemlerin hazır olmasını sağlar. Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde nükleer yakıtın sahaya getirilmesinden önce, yakıtın depolanacağı yer veya yapıda bulunan yangın güvenliğine ilişkin sistemler işletmeye alınır ve yangına müdahale ekibi oluşturulur. (8) Tesiste yangın çıkması durumunda, yangına müdahale ekipleri ve itfaiye birimleri, tesisin ana güvenlik fonksiyonları ile güvenlik sistemlerinin fonksiyonlarının sürdürülmesine öncelik vererek müdahalede bulunur. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yangına Karşı Teknik Önlemler Genel esaslar MADDE 6- (1) Tesisin tasarımı da dâhil olmak üzere yangın güvenliğine ilişkin önlemlerin belirlenmesinde, Kuruluş; a) Sabit ya da geçici yanıcı maddelerin olduğu her yerde yangın çıkabileceği, b) Bir yerde herhangi bir anda yalnızca bir yangın çıkabileceği, yangının büyümesinin bu yangın olayının bir parçası olduğu, c) Yangının tesisin işletme durumundan bağımsız olarak başlayabileceği, ç) Yangın ve yangından bağımsız diğer kaza başlatıcı olayların birlikte gerçekleşebileceği, d) Dış kaynaklı yangınların tesise ulaşabileceği ve tesiste yangın başlatabileceği, e) Önlemlerin güvenlik ve radyasyondan korunma üzerindeki olası etkileri, gibi hususların dikkate alınmasını sağlar. (2) Birden fazla üniteli tesisler ile aynı veya yakın sahalarda bulunan farklı tesislerin inşasında veya işletmesinde, bir yangının, işletme veya inşaat hâlinde olan diğer tesis veya üniteleri etkilemesini engellemek üzere gerekli önlemler alınır. Tasarım ilkeleri MADDE 7- (1) Tesislerde yangın sırasında ana güvenlik fonksiyonlarının sürdürülebilmesine yönelik olarak, derinliğine savunma seviyelerindeki önlemlerin tasarımında yedeklilik, farklılık, fiziksel ayrılık ve güvenli arıza ilkeleri kullanılır. (2) Tesiste gerekli ve uygulanabilir olduğu değerlendirilen yerlerde, yanmayan veya geç yanan ve ısıya dayanıklı malzemeler kullanılır. (3) Güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenler yangının çıkma olasılığını ve etkilerini asgari düzeyde tutacak, yangın esnasında ve sonrasında tesisin ana güvenlik fonksiyonlarının sürdürülmesini sağlayacak ve tesisin durumunun izlenmesine olanak verecek şekilde tasarımlanır ve konumlandırılır. (4) Güvenlik açısından önemli sistem ve bileşenlerin bulunduğu yapılar yangın kompartımanlarına ayrılır. Yangın kompartımanları, içerdiği yangın yükünün tamamının yanması durumunda dahi yangın bariyerleri aşılmayacak şekilde tasarlanır, inşa edilir ve teçhiz edilir. (5) Tasarımda yangının ortak nedenli arızalara neden olabileceği dikkate alınır. Yedekli sistemler ve güvenlik sistemleri farklı yangın kompartımanlarına yerleştirilir. (6) Yangın kompartımanı yaklaşımının uygulanmasının mümkün olmadığının yangın tehlike analiziyle gerekçelendirildiği durumlarda, yağmurlama sistemi gibi aktif ve yangın bariyeri gibi pasif önlemler içeren yangın hücresi yaklaşımı uygulanır. (7) Yapıların ve yerleşim planlarının tasarımında yangınla mücadelede personelin kullanacağı erişim ve kaçış yolları dikkate alınır. Bu yollar, acil durum aydınlatmaları ve havalandırmaları, yangın güvenliği ve iş güvenliği gerekleri dikkate alınarak tasarlanır. (8) Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde kontrol odası ve varsa acil durum kontrol odası, tesisin geri kalanından bağımsız havalandırma sistemleri olacak şekilde tasarlanır ve bu odaların yangın riski açısından yaşam koşulları en üst düzeyde tutulur. (9) Yangın algılama ve söndürme sistemleri, öngörülen bir kaza başlatıcı olayın sonrasında çıkabilecek yangınlara karşı koruma sağlayacak yeterlilikte tasarlanır. Yangın tehlike analizi MADDE 8- (1) Kuruluş, tesisin yangın güvenliğinin sağlanmasında derinliğine savunma ilkesinin yeterince uygulandığının, yangın güvenliği hedeflerine ulaşıldığının, tasarım ilkelerine uyulduğunun, yangından korunma önlemlerinin ve gerekli idari önlemlerin uygun şekilde alındığının yangın tehlike analiziyle doğrulanmasını sağlar. Yangın tehlike analizi, incelenen alanların yerleşim planlarında veya bu alanlarda bulunan sistem ve bileşenlerin tasarımında değişiklik olması durumunda gözden geçirilir ve gerekiyorsa güncellenir. (2) Yangın tehlike analiziyle yangın kompartımanları ve yangın hücreleri, yangın bariyer ve damperleri, yangın algılama ve söndürme sistemleri ile tesiste alınacak olan yangından korunma önlemlerinin yeterliliği Kuruluş tarafından gösterilir. (3) Yangın tehlike analizinde, deterministik bir yaklaşımla; a) Normal işletme durumlarında çıkabilecek yangın ile bu yangının yayılımı, b) Yangın ile yangından bağımsız bir kaza başlatıcı olayın kombinasyonu, c) Yangından korunma sistemlerinin ortak nedenli arızası, ç) Yangınların ve yangından korunma sistemlerinin güvenlik ve emniyet üzerindeki dolaylı etkileri, d) Nükleer santrallerde diğer ünitelerde çıkabilecek yangınlar ile üniteler tarafından ortaklaşa kullanılan yapı, sistem ve bileşenlerdeki yangınlar, gibi hususlar dikkate alınır. Yangından korunma sistemleri MADDE 9- (1) Her bir yangın kompartımanı ya da yangın hücresi, kontrol odası personelini çıkan yangının yerinden haberdar etme özelliğine sahip alarm ve yangın algılama sistemleriyle donatılır. Bu sistemler kesintisiz güç kaynakları ve yangına dayanıklı kablolarla teçhiz edilir. (2) Yangın söndürme sistemleri bozulma veya hatalı işletim nedeniyle güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlerin güvenlik işlevlerini engellemeyecek şekilde tasarlanır ve konumlandırılır. (3) Binaların dışındaki yangın hortumları ve dâhilî yangın söndürme suyu boru hatları yeterli kapsama alanı sağlayacak şekilde düzenlenir ve bu hatları besleyecek harici su kaynakları sağlanır. (4) Yangın durumunda birikebilecek duman ve diğer gazların tahliyesi için havalandırma sistemi kurulur. Sistemin tasarımında tahliye edilecek gazlarda radyoaktif maddelerin bulunma olasılığı ile dış yangınlardan kaynaklanan duman ve gazların içeri girme olasılıkları da dikkate alınır. Havalandırma sistemleri, fiziksel ayrılık ilkesi kapsamında, yangın kompartımanları arasında duman taşınmasına neden olmayacak şekilde tasarlanır ve konumlandırılır. (5) Yangın kompartımanı dışında konumlandırılan havalandırma sistemi bileşenlerinin, kompartımanı oluşturan yangın bariyerleriyle aynı yangın dayanımına sahip olması ya da uygun dereceli yangın damperleriyle yalıtılması sağlanır. (6) Geçici yangın yükleri oluşturabilecek patlayıcı ve parlayıcı gaz, sıvı ya da yanıcı maddeler, yangın kompartımanları ve yangın hücrelerinden, bunların yakın çevresindeki alanlardan ya da yangın kompartımanları veya hücrelerine havalandırma sistemleriyle bağlı diğer alanlardan uzak tutulur. Bu mesafenin sağlanmasının mümkün olmadığı durumlarda bu tür maddelerin miktarlarına kısıtlama getirilir. (7) Patlayıcı veya parlayıcı maddelerin kalıcı olarak bulunduğu ortamlar ile patlayıcı ve parlayıcı gaz birikimlerinin yanı sıra oksijen konsantrasyonunda artış olabilecek hacimlerde riskleri asgariye indirmek için; a) Hacimlerin kısıtlanması, tetikleyici kaynakların bertaraf edilmesi, patlayıcı ve parlayıcı gazların birikmesini engelleyecek havalandırmanın sağlanması ve uygun özelliklere sahip elektrikli ekipman ve bileşenler kullanılması gibi gerekli tasarım önlemleri alınır. b) Gerekli prosedürler geliştirilir ve uygulanır. (8) Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde hidrojen birikimi olabilecek bölgeler belirlenerek buralarda birikimi engelleyen sistemler kullanılır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yangına Karşı İdari Önlemler Yangın güvenliğine ilişkin program MADDE 10- (1) Kuruluş, sahip olduğu yönetim sistemi kapsamında, tesiste yangın güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve izlenmesine yönelik olarak tesise özgü bir program hazırlar, onaylar, Kurumun görüşüne sunar ve Kurumun görüşlerini de dikkate alarak son hâlini verdiği programı yetkin personelden oluşan bir ekip aracılığıyla uygular. Bu program tesis işletmeye başlamadan önce uygulanabilir durumda olmalıdır. (2) Yangın güvenliğine ilişkin programda asgari olarak; a) Yangın güvenliğinden sorumlu personel veya birim ile yangına müdahale ekibinin görev ve sorumlulukları, görevlendirme yöntemleri ve bu personele ilişkin asgari nitelik ve nicelikler, b) Yangınla mücadelenin organizasyon şeması, c) Farklı yangın türlerine veya farklı işletme durumlarına özel yangınlar sırasında izlenecek, haberleşme ve müdahale akış şemalarını da içeren prosedürlere ilişkin bilgiler, ç) Yangın olasılıklarını asgari seviyede tutmaya yönelik olarak tesisin belirli alanlarında yanıcı madde envanterini ve potansiyel tutuşma kaynaklarını kısıtlayan idari önlemleri içeren prosedürlere ilişkin bilgiler, d) Yangından korunma sistemlerinin düzenli kontrol, test, bakım ve onarımına ilişkin bilgiler, e) Erişim ve kaçış yollarına ilişkin bilgiler, f) Yangınla mücadele işaretlerinin kullanımına ilişkin bilgiler, g) Tatbikatlara ilişkin bilgiler, ğ) Yangınla mücadele kapsamında personel eğitimine ilişkin bilgiler, h) Dış itfaiye personeline verilecek eğitimlere ilişkin bilgiler, bulunur. (3) Kurum tarafından bir biçim ve içerik belirtilmediği durumlarda, yangın güvenliğine ilişkin hazırlanan programın ayrıntısı tesisin türüne ve yapıların yangın sınıflarına göre dereceli yaklaşımla Kuruluş tarafından belirlenir. (4) Kuruluş birden fazla ünitenin bulunduğu sahalarda yangın güvenliğine ilişkin tek bir program uygular. Programda ünitelere özel prosedürler yer alabilir. Bu prosedürlerde diğer ünitelerde meydana gelebilecek olan yangınların etkisi de dikkate alınır. (5) Yangın güvenliğine ilişkin program Kuruluş tarafından, yılda en az bir kez olmak kaydıyla düzenli aralıklarla, yangın güvenliğini etkileyen tasarım veya yerleşim planı değişiklikleri, yangına müdahale ekibinden gelen geri beslemeler gibi hususlar da dikkate alınarak gözden geçirilir, gerekiyorsa güncellenir ve ilgili saha içi yangına müdahale ekipleri ile dış itfaiye bu güncellemeler hakkında bilgilendirilir. Güncellenmiş program ayrıca Kuruma sunulur. (6) Tesisin yangın yükleri, tasarımda yer alan algılama, söndürme ve korunma ile dum [Metin uzunluk sınırı nedeniyle kesildi]