Yönetmelik Detayı

14 Şubat 2025 CUMA Resmî Gazete Sayı : 32813 KURUL KARARI Nükleer Düzenleme Kurumundan: Karar No: 2025-9/1 KURUL KARARI Karar Tarihi: 5/2/2025 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine istinaden; 95 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 11/8/2023 tarihli ve 32276 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Nükleer Enerji ve İyonlaştırıcı Radyasyona İlişkin Denetim ve Yerinde İncelemeler Yönetmeliğinin 21 inci maddesine dayanılarak hazırlanan "İyonlaştırıcı Radyasyona İlişkin Denetim ve Yerinde İncelemelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar"ın onaylanmasına karar verilmiştir. Ek: İyonlaştırıcı Radyasyona İlişkin Denetim ve Yerinde İncelemelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar İYONLAŞTIRICI RADYASYONA İLİŞKİN DENETİM VE YERİNDE İNCELEMELERDE UYGULANACAK USUL VE ESASLAR Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Başlangıç Hükümleri MADDE 1- (1) Bu Usul ve Esasların amacı, iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetler ve yetkilendirilen kişilere yönelik Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından yapılan denetim ve yerinde incelemelerde uygulanacak usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2- (1) Bu Usul ve Esaslar, iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlere, bu faaliyetlerle ilgili tesis, cihaz ve maddeler ile yetkilendirilen kişilere ve yetkilendirme kapsamında yetkilendirilen kişilerin yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi ve alt tedarikçilerinin faaliyetlerine yönelik gerçekleştirilecek radyasyondan korunmaya, güvenliğe ve emniyete ilişkin denetim ve yerinde incelemeleri kapsar. (2) Nükleer tesislerde ve radyoaktif atık tesislerinde yürütülen radyasyon uygulamaları, nükleer maddelerle yürütülen radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerinde kullanılan nükleer maddeler bu Usul ve Esaslar kapsamındadır. Dayanak MADDE 3- (1) Bu Usul ve Esaslar, 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 11/8/2023 tarihli ve 32276 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Nükleer Enerji ve İyonlaştırıcı Radyasyona İlişkin Denetim ve Yerinde İncelemeler Yönetmeliğinin 21 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4- (1) Bu Usul ve Esaslarda geçen; a) Bulgu: İlgili mevzuat veya yetki koşulları, Kurum kararları ve talimatları, güvenlik ve emniyete ilişkin uyulması gereken teknik gerekler ile standart, prosedür ve benzeri dokümanlar kapsamında denetim, yetkilendirme veya değerlendirme faaliyetleri sürecinde tespit edilen eksiklik, uyumsuzluk ve yetersizlikleri, b) Denetim: İyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetler, yetkilendirilen kişiler ve yetkilendirme kapsamında yetkilendirilen kişilerin yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi ve alt tedarikçileri tarafından yürütülen faaliyetlerin ilgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına, güvenlik ve emniyete ilişkin uyulması gereken teknik gerekler ile standart, prosedür ve benzeri dokümanlara uygun bir şekilde yerine getirildiğinin ve güvenliğin ve emniyetin sağlandığının tespitine yönelik olarak Kurum tarafından gerçekleştirilen bilgi ve belge toplama, ölçüm, analiz, muayene, test, inceleme, kontrol ve benzeri faaliyetleri, c) Denetim görevlisi: Denetim, yerinde inceleme veya denetime eşlik etme faaliyetlerini yürütmek üzere Kurum tarafından görevlendirilen kişiyi, ç) Düzeltici faaliyet: Bulgunun sebebini ortadan kaldırmak ve tekrarını önlemek için yapılan faaliyetleri, d) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu, e) Kurum denetçisi: Kurum tarafından belirlenen vasıfları taşıyan Kurum personeli arasından, denetim faaliyetlerini Kurum adına yapmak üzere Kurul tarafından yetki verilen kişiyi, f) Önleyici faaliyet: Olası bir bulgunun veya istenmeyen durumların sebebini ortadan kaldırmak için yapılan faaliyetleri, g) Uygunsuzluk: Kurum tarafından güvenlik ve emniyet kapsamında yapılan değerlendirme sonucuna göre hakkında idari yaptırım süreci başlatılabilecek bulguları, ğ) Yerinde inceleme: Yetkilendirilmek üzere başvuru yapan kişilere, yetkilendirilen kişilere veya yetkilendirilen kişilerin yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi, alt tedarikçilerinin yetkilendirme kapsamındaki faaliyetlerine yönelik gerçekleştirilen yetkilendirme, değerlendirme veya denetime esas bilgi ve belge toplama, ölçüm, analiz, muayene, test, inceleme, kontrol ve benzeri faaliyetleri, ifade eder. Yerinde incelemeye hazırlık İKİNCİ BÖLÜM Yerinde İnceleme MADDE 5- (1) Yerinde inceleme, iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetler ve bu faaliyetlerle ilgili kişi, tesis, cihaz ve maddelere yönelik olarak, Kurum tarafından düzenleyici kontrolden çıkarma kararı verilene kadar tüm aşamalarda gerçekleştirilebilir. (2) Yerinde inceleme ekibi, yerinde inceleme faaliyetinin planlandığı şekilde gerçekleşmesini sağlamak üzere yetkilendirilmek üzere başvuran kişiyle, yetkilendirilen kişiyle veya bunların sorumlu personeliyle irtibata geçer. (3) Yetkilendirilen kişi veya yetkilendirilmek üzere başvuran kişi, Kurum tarafından elektronik veya fiziksel olarak istenilen bilgileri doğru ve eksiksiz yanıtlayarak yerinde incelemeye hazır olduğunu teyit eder. Yerinde inceleme ekibi MADDE 6- (1) EK-1'de yer alan tabloda birinci kategori olarak belirlenen radyasyon tesislerinin yerinde incelemeleri, en az iki denetim görevlisi tarafından gerçekleştirilir. (2) EK-1'de yer alan tabloda ikinci ve üçüncü kategori olarak belirlenen radyasyon uygulamalarının yerinde incelemeleri, en az bir denetim görevlisi tarafından gerçekleştirilir. (3) EK-1'de yer alan tabloda belirtilmeyen ve bu Usul ve Esasların kapsamına giren faaliyetlere yönelik gerçekleştirilecek yerinde incelemeler, Kurum tarafından dereceli yaklaşımla belirlenecek sayıda denetim görevlisi tarafından gerçekleştirilir. Yerinde incelemenin gerçekleştirilmesi MADDE 7- (1) Radyasyon tesisine, radyasyon uygulamasına veya iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyete özgü olarak yerinde incelemeler; a) Yetkilendirilmek üzere başvuran veya yetkilendirilen kişiler tarafından sunulan bilgi ve belgeler ile kayıtların incelenmesi, değerlendirilmesi veya suretinin alınmasını, b) Radyasyondan korunma programının, güvenlik değerlendirmesine ilişkin raporun, planların, prosedürlerin ve talimatların uygun ve uygulanabilir olduğunun değerlendirilmesini, c) Radyasyondan korunma sorumlusu, radyasyonla çalışan ve ilgili diğer personelin görevlerini yerine getirmesine yönelik yetkinliğinin ve sayıca yeterliğinin değerlendirilmesini, ç) Yetkilendirme kapsamında talep edilen radyasyon ölçüm cihazları, aktif ve/veya pasif dozimetreler ile radyasyon acil durumlarında kullanılacaklar da dâhil olmak üzere gerekli koruyucu donanımın uygunluğunun ve yeterliğinin değerlendirilmesini, d) Radyasyon alanlarında ve bu alanlara bitişik alanlarda radyasyon ölçümlerinin yapılmasını, e) Radyasyondan korunma sorumlusu ve gerekli görülen diğer kişilerle görüşme yapılmasını, f) Radyasyon tesisine, radyasyon uygulamasına veya yetkilendirme gerektiren faaliyetlere ilişkin güvenlik ve emniyetin sağlandığının değerlendirilmesini, g) Çalışanlar, halk ve çevre için radyasyondan korunmanın sağlandığının değerlendirilmesini, ğ) Radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyete ilişkin olarak Kurum tarafından gerekli görülen diğer hususları, kapsar. Yerinde incelemenin raporlanması MADDE 8- (1) Yerinde inceleme sonucunda radyasyon tesisine, radyasyon uygulamasına veya yerinde incelenen faaliyete özgü yerinde inceleme raporu en geç on iş günü içinde hazırlanır. (2) Yerinde inceleme sonucunda yerinde inceleme ekibi tarafından hazırlanan rapor ve ilgili diğer bilgi ve belgeler kayıt altına alınır. Denetimin sıklığı ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Denetim MADDE 9- (1) Denetime tabi olanlar, EK-1'de yer alan tabloda belirtilen denetim sıklıklarına göre programlı olarak denetlenir. (2) Yetkilendirilen kişi, bu Usul ve Esaslar kapsamında yürüttüğü faaliyetler için birden fazla adreste veya aynı adreste farklı faaliyetler için yetkilendirilmiş ise her adres veya faaliyet için ayrı ayrı denetlenir. (3) Aşağıda belirtilen durumlarda denetimler programsız olarak yapılır: a) Önceki denetimlerde tespit edilen bulguların giderilmesine ve tekrarının önlenmesine yönelik olarak gerçekleştirilen düzeltici ve önleyici faaliyetlerin yeterliğinin ve etkinliğinin yerinde teyit edilmesinin Kurum tarafından gerekli görülmesi. b) Radyasyon acil durumu bildirimi veya gelişen yeni durumlar sonucunda denetimin Kurum tarafından gerekli görülmesi. c) Yetkilendirilen kişinin şikâyet veya ihbar edilmesi durumunda; şikâyetin veya ihbarın konusu, yetki kapsamındaki faaliyetin türü ve en son denetim tarihi gibi hususların değerlendirilmesi sonucunda denetimin Kurum tarafından gerekli görülmesi. (4) EK-1'de yer alan tabloda belirtilmeyen ve bu Usul ve Esaslar kapsamında Kurumun denetimine tabi olan faaliyetlere yönelik gerçekleştirilecek denetimlerin sıklığı Kurum tarafından belirlenir. Denetime hazırlık MADDE 10- (1) Radyasyon tesisleri için haberli yapılması planlanan denetimlerde, denetimin tarihi ve zamanı ile denetimi gerçekleştirecek ekip bilgilerinin yer aldığı denetim planı denetim tarihinden en geç beş iş günü önce denetlenene Kurum tarafından bildirilir. (2) Radyasyon uygulamaları ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetler için haberli yapılması planlanan denetimlerde, denetimin tarihi ve zamanı ile denetimi gerçekleştirecek ekip bilgileri denetim tarihinden en geç iki iş günü önce denetlenene denetim ekibi tarafından bildirilir. (3) Habersiz denetimler; radyasyon tesisinin, radyasyon uygulamasının veya iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin hâlihazırdaki durumunun tespiti amacıyla denetlenene önceden bildirilmeden yapılır. (4) Denetimler, resmî tatil günleri de dâhil olmak üzere yılın herhangi bir günü ve günün herhangi bir saatinde gerçekleştirilebilir. Denetimin gerçekleştirilmesi MADDE 11- (1) Denetimler en az biri Kurum denetçisi olmak üzere en az iki denetim görevlisinden oluşan denetim ekibi tarafından gerçekleştirilir. (2) Denetimler, denetim ekibinin ve denetlenenin ilgili personelinin hazır bulunduğu bir açılış toplantısıyla başlar. Açılış toplantısında, toplantı katılımcı listesi denetim ekibi ve denetlenenin sorumlu personeli tarafından imzalanır. (3) Radyasyon tesisine, radyasyon uygulamasına veya iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyete özgü olarak denetimlerde; bilgiler, a) Radyasyon tesisine, radyasyon uygulamasına ve radyasyon kaynaklarına ilişkin b) Denetlenenin organizasyon yapısına ve sorumlu kişilerine ilişkin bilgiler, c) Denetlenenin yönetim sistemine ilişkin bilgiler, ç) Radyasyonla çalışanlara ve varsa harici çalışanlara ilişkin bilgiler ve bu kişilerin çalışma koşulları ile radyasyondan korunmalarına ilişkin alınan tedbirler, d) Radyasyonla çalışanlardan A sınıfı olarak sınıflandırılanların kullanacakları pasif dozimetrelere ilişkin bilgiler ile bunların uygunluğu, yeterliği ile doz sonuçlarının takip edilmesi ve değerlendirilmesine ilişkin yürütülen işlemler, e) Radyasyon ölçüm cihazlarına ve aktif dozimetrelere ilişkin bilgiler ile bunların uygunluğu, yeterliği ve kalibrasyon sertifikalarının geçerliliği, f) Radyasyon acil durumlarında kullanılacaklar da dâhil olmak üzere gerekli koruyucu donanımın uygunluğu ve yeterliği, g) Radyasyon alanlarındaki yazılı, sesli veya ışıklı radyasyon uyarı işaretlerinin uygunluğu ve yeterliği, ğ) Yetkilendirme kapsamında Kurum tarafından talep edilen radyasyondan korunma programı, güvenlik değerlendirmesine ilişkin rapor ve ilgili plan, program, prosedür, rapor ve talimatların güncelliği, uygunluğu ve yeterliği ile ilgili mevzuat kapsamında talep edilen kayıt, eğitim sertifikası ve ilgili diğer bilgi ve belgeler, h) Radyoaktif kaynakların, imal veya temin edilmesinden ihraç edilmesine, mahrecine iade edilmesine, radyoaktif atık tesisine teslim edilmesine ya da satış veya devrine kadar tüm aşamalarda güvenlik ve emniyetinin sağlanmasına ilişkin faaliyetler, 1) Radyasyon alanlarında yapılacak bakım, onarım, radyoaktif kaynak değişimi ve sökümü, cihazların test, kontrol ve kalibrasyonu ile kalite uygunluk ve kalite kontrol testleri gibi işlemler ile radyasyon kaynaklarının güvenlik açısından önemli sistem ve donanımın kabul testleri, bakım ve onarımına ilişkin işlemler, i) Radyasyon tesislerinin, radyoaktif kaynakların ve radyoaktif atıkların emniyetinin sağlanması için alınan tedbirler, j) Yetki koşulları kapsamında yapılan her türlü ölçüm, test, analiz ve benzeri faaliyetler, k) Radyasyon acil durumu yönetimine ilişkin bilgiler, 1) Radyoaktif kaynakların taşınmasında kullanılan araçların ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğu, m) Denetlenen tarafından yürütülen faaliyetlerin; ilgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına ve teknik gerekler ile standart, prosedür ve benzeri dokümanlara uygun şekilde yerine getirildiğinin, güvenlik ve emniyetin sağlandığının tespitine yönelik olarak Kurum tarafından gerekli görülen diğer hususlar, incelenir. (4) Denetim ekibi tarafından gerekli görülen alanlarda radyasyon ölçümü yapılır. (5) Denetim ekibi gerek görmesi hâlinde denetlenenin yetki kapsamında yürüttüğü bir faaliyette görev alan personeliyle görüşme yapabilir. (6) Denetimde; radyasyon kaynağında, radyasyon alanlarında veya mekânsal tasarımda değişiklik olmadığı teyit edilir. (7) Bir önceki denetimde tespit edilen bulgulara yönelik gerçekleştirilen düzeltici ve önleyici faaliyetlerin yeterliği ve etkinliği kontrol edilir. (8) Denetim sonrasında denetim ekibinin ve denetlenenin sorumlu personelinin hazır bulunduğu bir kapanış toplantısı yapılır. Toplantıda denetim ekibi tarafından denetimde tespit edilen hususlar belirtilir. Açıkta kalan veya net olmayan konular denetlenenle görüşülerek açıklığa kavuşturulur. Kapanış toplantısında, toplantı katılımcı listesi denetim ekibi ve denetlenenin sorumlu personeli tarafından imzalanır. Uzaktan denetim MADDE 12- (1) Kurum; yerinde inceleme kapsamında veya Kurum tarafından alınan hizmetler vasıtasıyla elde edilen bilgi, belge ve tespitlerin incelenmesi sonucunda, mücbir sebepler nedeniyle denetimin yerinde gerçekleştirilememesi hâlinde veya denetime tabi olanlardan talep edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda uzaktan denetim gerçekleştirebilir. (2) Uzaktan denetimi gerçekleştirecek denetim ekibi, denetlenenin radyasyondan korunma sorumlusuyla ve diğer ilgili personeliyle her türlü çevrim içi iletişim aracını kullanarak görüşme yapabilir. Görüşmenin tarihi ve zamanı, elektronik ortamda incelenmesi planlanan bilgi, belge ve kayıtlar ile katılım için gerekli bilgiler denetim ekibi tarafından denetlenene önceden bildirilir. (3) Denetim ekibi tarafından çevrim içi görüşmede denetim kapsamında ilave bilgi ve belge talep edilebilir. (4) Denetim ekibi tarafından, uzaktan denetim sonucunda hazırlanacak raporda varsa uzaktan denetim esnasında incelenemeyen ve yerinde kontrol edilmesi gereken hususlar belirtilir. (5) Kurum, uzaktan denetimin herhangi bir sebeple tamamlanamaması durumunda uzaktan denetimi tekrarlayabili [Metin uzunluk sınırı nedeniyle kesildi]