Yönetmelik Detayı

5 Haziran 2024 ÇARŞAMBA Resmî Gazete KURUL KARARI Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan: KURUL KARARI Karar No:75935942-050.01.04-[01/24468] Sayı : 32567 Karar Tarihi: 30/05/2024 Kararın Konusu: Takas Edilebilirliğin Bulunmaması- TMS 21'e İlişkin Değişikliklerin Yayımlanması 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 9'uncu maddesi uyarınca Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarıyla tam uyumu sağlamak üzere; Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından "Lack of Exchangeability Amendments to IAS 21" başlığıyla yayımlanan "Takas Edilebilirliğin Bulunmaması TMS 21'e İlişkin Değişikliklerin yayımlanmasına karar verilmiştir. Takas Edilebilirliğin Bulunmaması TMS 21'e İlişkin Değişiklikler TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri'ne İlişkin Değişiklikler Paragraf 8 ve paragraf 26 değiştirilmiştir. 8A-8B, 19A paragrafları ve bu paragraflara ilişkin başlıklar, 57A-57B, 60L-60M paragrafları ile Ek A eklenmiştir. Yeni eklenen metin altı çizili olarak; silinen metin ise üzeri çizili olarak gösterilmiştir. Okuma kolaylığı sağlamak amacıyla Ek A'da yer alan metin altı çizili olarak gösterilmemiştir. Tanımlar 8 Bu Standartta geçen terimlerin anlamı aşağıdaki gibidir: *** İşletmenin normal bir idari gecikmeye izin veren bir zaman dilimi içinde ve hukuken icra edilebilir hak ve yükümlülükler doğuran bir takas işlemi sağlayan bir piyasa veya takas mekanizması aracılığıyla diğer para birimini elde edebilmesi durumunda bir para birimi başka bir para birimivle takas edilebilir niteliktedir. *** Tanımlarla ilgili ayrıntılar Takas edilebilirlik (A2-A10 paragrafları) 8A İşletme; (a) Ölçüm tarihinde ve (b) 8B Belirlenen bir amaç için para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olup olmadığını değerlendirir. İşletmenin belirlenen bir amaç için ölçüm tarihinde elde edebileceği diğer para birimi önemsiz bir tutardaysa, ilgili para birimi başka bir para birimiyle takas edilebilir nitelikte değildir. Para biriminin takas edilebilir olmadığı durumda geçerli kurun tahmin edilmesi (A11-A17 paragrafları) 19A Para biriminin ölçüm tarihinde başka bir para birimiyle takas edilebilir olmaması durumunda (8, 8A-8B ve A2-A10 paragraflarında tanımlandığı şekilde), işletme bu tarihteki geçerli kuru tahmin eder. Geçerli kurun tahmin edilmesiyle, genel ekonomik koşullar altında piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde gerçekleşecek olağan bir takas işlemindeki kurun belirlenmesi amaçlanmaktadır. Yabancı para işlemlerin geçerli para biriminde raporlanması İzleyen raporlama dönemi sonlarında raporlama 26 Muhtelif döviz kurları mevcutsa, kullanılan kur; ilgili nakit akışlarının ölçüm tarihinde gerçekleşmiş olması durumunda işlemden kaynaklanan gelecekteki nakit akışları veya bakiyenin ifa edileceği kurdur. İki-para birimi arasındaki takas edilebilirlik geçici olarak ortadan kalkmışsa, kullanılan kur takasın yapılabileceği sonraki ilk kurdur. Açıklamalar 57A İşletme, bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilememesi nedeniyle geçerli kuru tahmin etmesi durumunda (bakınız: 19A paragrafi) finansal tablo kullanıcılarının, para biriminin diğer para birimiyle takas edilememesinin işletmenin finansal performansını, finansal durumunu ve nakit akışlarını nasıl etkileyeceğini ya da etkilemesini beklediğini anlamalarını sağlayacak bilgileri açıklar. İşletme bunu sağlamak amacıyla aşağıdakilere ilişkin bilgileri açıklar: (a) Para biriminin başka para birimiyle takas edilememesinin niteliği ve finansal etkileri, (b) Kullanılan geçerli kur (kurlar), (c) Tahmin süreçi ve (d) Para biriminin başka bir para birimiyle takas edilememesi nedeniyle işletmenin maruz kaldığı riskler. 57B A18-A20 paragrafları, 57A paragrafının nasıl uygulanacağını açıklamaktadır. Yürürlük tarihi ve geçiş 60L Haziran 2024'te yayımlanan Takas Edilebilirliğin Bulunmaması, paragraf 8 ile paragraf 26'yı değiştirmiş ve 8A-8B, 19A, 57A-57B paragrafları ile Ek A'yı eklemiştir. Bu değişiklikler, 1 Ocak 2025 tarihinde veya sonrasında başlayan yıllık raporlama dönemlerinde uygulanır. Erken uygulamaya izin verilmektedir. Erken uygulama halinde bu husus dipnotlarda açıklanır. İlk uygulama tarihi, işletmenin bu değişiklikleri ilk kez uyguladığı yıllık raporlama döneminin başlangıcıdır. 60M İşletme Takas Edilebilirliğin Bulunmaması'nı uygularken karşılaştırmalı bilgileri yeniden düzenlemez. İşletme bunun yerine: (a) Yabancı para işlemlerini kendi geçerli para biriminden raporlaması durumunda ve ilk uygulama tarihinde kendi geçerli para biriminin yabancı para birimiyle takas edilebilir olmadığı sonucuna varması veya -uygun hallerde- yabancı paranın kendi geçerli para birimiyle takas edilebilir olmadığı sonucuna varması durumunda ilk uygulama tarihinde: (1) Etkilenen yabancı para parasal kalemleri ve yabancı para birimi üzerinden gerçeğe uygun değeriyle ölçülen parasal olmayan kalemleri ilk uygulama tarihinde tahmin edilen geçerli kuru kullanarak çevirir ve Değişikliklerin ilk kez uygulaması sonucu oluşan etkiyi, dağıtılınamış kârların açılış bakiyesinde bir düzeltme olarak finansal tablolarıma yansıtır. (ii) (b) Geçerli para birimi dışında bir sunum para birimi kullanması veya yurtdışındaki bir işletmenin sonuçlarını ve finansal durumunu çevirmesi ve ilk uygulama tarihinde kendi geçerli para biriminin (veya yabancı işletmenin geçerli para biriminin) kendi sunum para birimiyle takas edilebilir olmadığı sonucuna varması durumunda veya -uygun hâllerde- sunum para biriminin kendi geçerli para birimiyle (veya yabancı işletmenin geçerli para birimine) takas edilebilir olmadığı sonucuna varması durumunda ilk uygulama tarihinde: (ii) (iii) Etkilenen varlık ve yükümlülükleri ilk uygulama tarihindeki tahmini geçerli kuru kullanarak çevirir, İşletmenin geçerli para birininin yüksek enflasyonlu olması durumunda, etkilenen özkaynak kalemlerini ilk uygulama tarihindeki tahmini geçerli kuru kullanarak çevirir ve Değişikliklerin ilk kez uygulanması sonucu oluşan etkiyi, ayrı bir özkaynak bileşeninde biriken çevrim farklarının kümülatif tutarında bir düzeltme olarak finansal tablolarına yansıtır. EK A Uygulama rehberi Bu ek Standardın ayrılımaz bir parçasıdır. Takas edilebilirlik AI Aşağıdaki tablonun amacı, bir para biriminin takas edilebilir olup olmadığının değerlendirilmesi ve para biriminin takas edilebilir olmadığı durumlarda geçerli kurun talımin edilmesi konusunda işletmelere yardımcı olmaktır. Para birími, belirlenen bir amaç için ölçüm tarihinde başka bir para birimiyle takas edilebilir nitelikte midir (bakınız: 8, 8A-8B Evet ve A2-A10 paragrafları)? TMS 21'in ilgili hükümlerini uygulayınız. Adım I: Para biriminin takas edilebilir olup olmadığının değerlendirilmesi Hayır Ölçüm tarihinde aşağıdakilerden birini kullanarak paragraf 19A'da belirtilen amacı sağlayan geçerli kuru tahmin ediniz: (a) Düzeltmeye tabi tutulmamış gözlemlenebilir bir kur (bakınız: A11-A16 paragrafları) veya (b) Başka bir tahmin yöntemi (bakınız: A17 paragrafı). Adım II: Para biriminin takas edilebilir olmadığı durumda geçerli kurun tahmin edilmesi Adım 1: Bir para biriminin takas edilebilir olup olmadığının değerlendirilmesi (8 ve 8A-8B paragrafları) A2 A3-A10 paragrafları, işletmenin bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olup olmadığını değerlendirnnesine yardımcı olacak uygulama rehberini ortaya koymaktadır. Bir işletme, bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olmadığına, söz konusu başka para birimi ilgili para birimiyle takas edilebilir olsa dahi karar verebilir. Örneğin işletme, LC para birimi PC para birimiyle takas edilebilir olsa dahi, PC para biriminin LC para birimiyle takas edilebilir olmadığına karar verebilir. Zaman dilimi A3 Paragraf 8, geçerli (spot) kuru hemen teslim halindeki geçerli olan döviz kuru olarak tanımlamaktadır. Bununla birlikte, bir takas işleıni, ilgili mevzuat hükümleri veya resıni tatiller gibi pratik nedenlerden dolayı her zaman hemen tamamlanmayabilir. Diğer para biriminin elde edilmesindeki normal bir idari gecikme, bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olmasını engellemez. Normal bir idari gecikmeyi ortaya çıkaran hususlar durum ve koşullara göre değişir. Diğer para biriminin elde edilebilmesi A4 İşletme, bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olup olmadığını değerlendirirken, diğer para birimini elde etme niyeti veya kararından ziyade, diğer para birimini elde edebilme olanağını dikkate alır. A2-A10 paragraflarında yer alan diğer hükümler kapsamında, bir işletmenin başka bir para birimini doğrudan veya dolaylı olarak- elde edebilmesi duruınunda, böyle bir niyeti veya kararı bulunmasa dahi, bir para birimi başka bir para birimiyle takas edebilir niteliktedir. Örneğin, A2-A10 paragraflarında yer alan diğer hükümler kapsamında, işletmenin PC para birimini elde etme niyetinin veya kararının bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, işletmenin LC para birimini PC para birimiyle takas edebilmesi ya da LC para birimini önce başka bir para birimiyle (FC para birini) takas edip ardından FC para birimini PC para birimiyle takas edebilmesi durumunda LC para birimi PC para birimiyle takas edilebilir niteliktedir. AS A6 A7 Piyasalar veya takas mekanizmaları İşletme, bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olup olmadığını değerlendirirken yalnızca, takas işleminin icra edilebilir hak ve yükümlülükler doğurduğu piyasaları veya takas mekanizmalarını dikkate alır. İcra edilebilirlik hukuki bir konudur. Bir piyasadaki veya takas mekanizmasındaki bir takas işleminin icra edilebilir hak ve yükümlülükler doğurup doğurmadığı durum ve koşullara göre değişir. Diğer para biriminin elde edilme amacı Bir para biriminin farklı kullanıımları için farklı döviz kurları mevcut olabilir. Örneğin, ödemeler dengesi üzerinde baskıyla karşı karşıya olan bir ülke, diğer ülkelere sermaye aktarımlarını (temettü ödemeleri gibi) engellemek isteyebilir ancak bu ülkelerden belirli malların ithalatını teşvik edebilir. Bu tür durumlarda ilgili otoriteler: (a) (b) Bu malların ithalatı için öncelikli bir döviz kuru belirlerken, diğer ülkelere yapılan sermaye aktarımları için ise "caydırıcı" bir döviz kuru belirleyebilir ve bu da farklı takas işlemleri için farklı döviz kurlarının uygulanması sonucunu ortaya çıkarabilir veya Diğer para birimini, yalnızca ilgili malların ithalatı için ödeme yapılmasında kullanılabilir hale getirip, diğer ülkelere sermaye aktarımı yapılmasında kısıtlayabilir. Buna göre, bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olup olmadığı, işletmenin diğer para birimini elde etme amacına (veya varsayımsal olarak elde etme gerekliliğine) bağlı olabilir. Takas edilebilirliğin değerlendirilmesinde: (a) İşletmenin yabancı para birimindeki işlemleri geçerli para birimi cinsinden raporlaması durumunda (bakınız: 20-37 paragrafları), diğer para biriminin elde edilme amacının, münferit yabancı paralı işlemlerin, varlıkların veya yükümlülüklerin kazanılması veya ödenmesi olduğu varsayılır. (b) İşletmenin geçerli para birimi dışında bir sunum para birimi kullanması durumunda (bakınız: 38- 43 paragrafları), diğer para biriminin elde edilme amacının, net varlıkların veya net yükümlülüklerin kazanılması veya ödenmesi olduğu varsayılır. (c) İşletmenin yurt dışındaki bir işletmesinin sonuçlarını ve finansal durumunu sunum para birimine çevirmesi durumunda (bakınız: 44-47 paragrafları), diğer para biriminin elde edilme amacının, yurt dışındaki işletmedeki net yatırımın kazanılması veya ödenınesi olduğu varsayılır. A8 İşletmenin yurt dışındaki bir işletmedeki net varlıkları veya net yatırımı örneğin aşağıdaki şekillerde kazanılabilir: (a) Finansal getirilerin işletme sahiplerine dağıtılıması, (b) İşletmenin yurt dışındaki işletmesinden finansal getiri elde edilmesi veya (c) Yatırımın, örneğin yatırımın elden çıkarılması yoluyla, işletme veya işletmenin sahipleri tarafından geri kazanılması. A9 İşletme bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilebilir olup olmadığını, A7 paragrafında belirtilen her bir amaç için ayrı ayrı değerlendirir. Örneğin işletme, yabancı para işlemlerin geçerli para birimi cinsinden raporlanması amacıyla yapacağı takas edilebilirlik değerlendirmesini (bakınız: A7(a) paragrafi), yurtdışı işletmedeki sonuçların ve finansal durumun çevrilmesi amacıyla yapılan takas edilebilirlikten ayrı olarak gerçekleştirir (bakınız: A7(c) paragrafi). Diğer para biriminden yalnızca sınırlı miktarda elde edilebilmesi A10 A7 paragrafında belirtilen amaç doğrultusunda işletmenin diğer para biriminden önemsiz miktarda elde edebilmesi durumunda, ilgili para birimi diğer bir para birimiyle takas edileınez niteliktedir. İşletme, belirli bir amaç için elde edebileceği diğer para biriminin miktarına ilişkin önemliliği, bu tutarı o amaç için gereken diğer para biriminin toplam tutarıyla karşılaştırarak değerlendirir. Örneğin, geçerli para birimi LC olan bir işletmenin FC cinsinden yükümlülükleri bulunmaktadır. İşletme, bu yükümlülüklerin ifa edilmesi amacıyla elde edebileceği toplam FC tutarının, FC cinsinden yükümlülük bakiyelerinin toplam tutarı (toplamı) ile karşılaştırıldığında önemsiz bir tutardan fazla olup olmadığını değerlendirir. Adım II: Bir para biriminin takas edilebilir olmadığı durumda geçerli kurun tahmin edilmesi (19A paragrafı) A11 Bu Standart, işletmenin 19A paragrafındaki amacı karşılamak için geçerli kuru nasıl tahmin edeceğini açıklaımamaktadır. İşletme, düzeltmeye tabi tutulmamış gözlemlenebilir bir kuru (bakınız: A12-A16 paragrafları) veya başka bir tahmin yöntemini (bakınız: A17 paragrafı) kullanabilir. A12 Düzeltmeye tabi tutulmamış gözlemlenebilir bir kurun kullanılması İşletine, 19A paragrafının gerektirdiği şekilde spot kuru tahmin ederken, gözlemlenebilir kurun 19A paragrafındaki amacı karşılaması duruınunda, düzeltine yapınadan bu gözlemlenebilir kuru kullanabilir. Gözlemlenebilir kura ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir: (a) (b) İşletmenin takas edilebilirliği değerlendirdiği bir amaçtan farklı bir amaca ilişkin geçerli kur (bakınız: A13-A14 paragrafları) ve Para biriminin yeniden takas edilebilirliği sağlandıktan sonra işletmenin diğer para birimini belirli bir amaç için elde edebildiği ilk kur (sonraki ilk kur) (bakınız: A15-A16 paragrafları). Başka bir amaca ilişkin gözlemlenebilir bir kurun kullanılması A13 Bir amaç için başka bir para birimiyle takas edilemeyen bir para birimi, başka bir amaç için o para birimiyle takas edilebilir nitelikte olabilir. Örneğin bir işletine belirli malları ithal etmek için bir para birimini elde edebiliyorken temettü ödemesi için söz konusu para birimini elde edemiyor olabilir. Bu tür durumlarda işletme, başka bir amaca yönelik gözlemlenebilir kurun 19A paragrafındaki amacı karşıladığı sonucuna varabilir. Kurun 19A paragrafındaki amacı karşılaması durumunda işletme, tahmini geçerli kur olarak bu kuru kullanabilir. A14 (a) Bu tür bir gözlemlenebilir kurun 19A paragrafındaki amacı karşılayıp karşılamadığının değerlendirilmesinde işletme, diğer hususların yanı sıra aşağıdakileri de dikkate alır: (b) Birkaç gözlemlenebi [Metin uzunluk sınırı nedeniyle kesildi]