Yönetmelik Detayı

26 Temmuz 2024 CUMA Resmî Gazete Sayı : 32613 KURUL KARARI Devlet Muhasebesi Standartları Kurulundan: Amaç DEVLET MUHASEBESİ STANDARDI 38 (DMS 38) DİĞER KURULUŞLARDAKİ PAYLARA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR 1. Bu Standardın amacı, mali tablo kullanıcılarının aşağıda yer alan hususları değerlendirmesini sağlayacak bilgilerin kuruluş tarafından açıklanmasını sağlamaktır: Kapsam 1) Kontrol edilen kuruluşlar, konsolide edilmemiş kontrol edilen kuruluşlar, ortak anlaşmalar ve iştirakler ile konsolide edilmeyen yapılandırılmış kuruluşlardaki payların yapısı ile bunlara ilişkin riskler ve 2) Söz konusu payların kuruluşun malî durumuna, malî performansına ve nakit akışlarına etkileri. 2. Malî tablolarını tahakkuk esasına göre hazırlayan ve sunan bir kuruluş, kontrol edilen kuruluşlar, konsolide edilmemiş kontrol edilen kuruluşlar, ortak anlaşmalar ve iştirakler ile konsolide edilmeyen yapılandırılmış kuruluşlardaki paylarına ilişkin bilgileri açıklarken bu Standardı uygular. 3. Bu Standart, aşağıdakilerin herhangi birinde payı olan bir kuruluş tarafından uygulanır: 1) Kontrol edilen kuruluşlar, 2) Ortak anlaşmalar (diğer bir deyişle, ortak faaliyetler veya ortak girişimler), 3) İştirakler, 4) Konsolide edilmeyen yapılandırılmış kuruluşlar. 4. Bu Standart, aşağıdakilere uygulanmaz: 1) Çalışanlara sağlanan faydalar konulu standardın uygulandığı iş ilişkisi sonrasında sağlanan fayda planları veya çalışanlara sağlanan diğer uzun vadeli faydalara. 2) Bireysel malî tablolar konulu standardın uygulandığı bir kuruluşun bireysel malî tablolarına. Ancak; (i) Kuruluşun konsolide edilmeyen yapılandırılmış kuruluşlarda payı bulunuyor ve kuruluş sadece bireysel malî tablolarını hazırlıyorsa, bu tabloları hazırlarken bu Standardın konsolide edilmeyen yapılandırılmış kuruluşlardaki paylar, payların yapısı ve risklerin yapısı başlıklı paragraflarında yer verilen hükümleri uygular. (ii) Konsolide malî tablolar standardına göre kontrol edilen kuruluşların tamamının gerçeğe uygun değer farkının fazla veya açığa yansıtılarak ölçüldüğü malî tablolar hazırlayan yatırımcı kuruluş, bu Standardın gerektirdiği ilgili açıklamaları sunar. 3) Anlaşma üzerinde önemli etki ile sonuçlanmadığı veya yapılandırılmış bir kuruluştaki bir pay olmadığı sürece, ortak anlaşmada katılımı bulunan ancak ortak kontrole sahip olmayan bir kuruluş tarafından elde tutulan paylara. 4) Malî araçlar konulu standart uyarınca muhasebeleştirilen diğer bir kuruluştaki paya. Ancak, kuruluş bu Standardı: Tanımlar (i) İştirakler veya ortak girişimlerdeki yatırımlar konulu standart uyarınca payın, gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan olarak ölçülen iştirak veya ortak girişimdeki bir pay olması veya (ii) Konsolide edilmeyen yapılandırılmış bir kuruluştaki pay olması durumunda uygular. 5. Bu Standartta geçen kavramlar aşağıdaki anlamlarda kullanılır: Bağlayıcı Anlaşma: Sözleşmelerden kaynaklanan hakları veya diğer yasal hakları içeren ve taraflar arasında uygulatılabilir hak ve sorumlulukları düzenleyen anlaşmadır. Diğer Kuruluştaki Pay: Bu Standardın amacı doğrultusunda, bağlayıcı anlaşmalar yoluyla veya başka bir şekilde, bir kuruluşun diğer kuruluşun performansından elde edilen getirilerdeki değişkenlikten etkilendiği katılımı ifade eder. Diğer kuruluştaki pay; bununla sınırlı olmamak üzere, özkaynağa dayalı araçların veya borçlanma araçlarının elde tutulması yoluyla olduğu gibi, fonlama garantisi, likidite desteği, borç güçlendirmeleri ve teminatlar gibi diğer ilişkiler yoluyla da belirlenebilir. Diğer kuruluştaki pay, kuruluşa başka bir kuruluşun kontrolünü, ortak kontrolünü veya o kuruluşta önemli etki sahipliğini kazandıran araçları içerir. Bir kuruluşun sadece fon sağlayıcı veya alıcı ya da müşteri veya tedarikçi ilişkisi nedeniyle, diğer kuruluşta payının olması gerekmez. Yapılandırılmış Kuruluş: 1) Mevzuat veya idari düzenlemelerde kontrolünün kimde olduğunun belirli olmadığı şekilde oluşturulmuş kuruluştur (örneğin, bağlayıcı anlaşmaların kuruluşun kontrolünü belirlemede önemli olduğu ve ilgili faaliyetlerin bağlayıcı anlaşmalar ile yönlendirildiği bir kuruluş) veya 2) Kontrolün kimde olduğunun belirlenmesinde oy veya benzeri hakların belirleyici olmadığı şekilde oluşturulmuş kuruluştur (örneğin; oy haklarının sadece idari konularla ilişkili olduğu ve ilgili faaliyetlerin bağlayıcı anlaşmalar ile yönetildiği bir kuruluş). Yapılandırılmış Kuruluştan Elde Edilen Gelir: Bu Standardın amacı kapsamında, bunlarla sınırlı olmamakla birlikte, devamlı nitelikte olan ve olmayan ödemeleri, faizi, temettü veya benzer dağıtımları, yapılandırılmış kuruluşlardaki payların yeniden ölçümünden ya da malî tablo dışı bırakılmalarından doğan kazanç veya kayıpları, yapılandırılmış kuruluşa varlık ve yükümlülük transferlerinden doğan kazanç veya kayıpları içerir. Diğer standartlarda tanımlanan kavramlar, bu Standartta aynı anlamları ile kullanılmıştır. Aşağıdaki kavramlar bireysel malî tablolar, konsolide malî tablolar, iştirakler veya ortak girişimlerdeki yatırımlar ya da ortak anlaşmalar konulu standartlarda tanımlanmıştır. • İştirak, • Konsolide malî tablolar, Kontrol, • Kontrol edilen kuruluş, • Kontrol eden kuruluş, • • Ekonomik kuruluş, Özkaynak yöntemi, Yatırımcı kuruluş, • Ortak anlaşma, • Ortak kontrol, • Ortak faaliyet, • Ortak girişim, • • Kontrol gücü olmayan pay, İlgili faaliyetler, • Bireysel malî tablolar, • Ayrı araç ve Bağlayıcı Anlaşma Önemli etki. 6. Bağlayıcı anlaşmalar çeşitli yollarla ortaya çıkabilir. Bağlayıcı anlaşma, taraflar arasında gerçekleştirilen bir sözleşme veya belgelenmiş görüşmelerdir. Ayrıca, düzenleyici otoriteler de sözleşmeye bağlı anlaşmalara benzer şekilde, kendi başlarına ya da taraflar arasındaki sözleşmelerle bağlantılı olarak uygulatılabilir anlaşmalar oluşturabilir. Diğer Kuruluşlardaki Paylara İlişkin Bilgilerin Açıklanması 7. Kuruluş, bu Standardın gereği olarak aşağıdaki bilgileri açıklar: 1) Aşağıdaki hususları belirlerken yaptığı önemli değerlendirmeler ve varsayımlar: (i) Diğer kuruluştaki ya da anlaşmadaki payının yapısı, (ii) Payının bulunduğu ortak anlaşmanın türü ve (iii) Uygulanabilir olması durumunda, yatırımcı kuruluş tanımını karşıladığı ve 2) Kuruluşun paylarına ilişkin aşağıdaki bilgiler: (i) Kontrol edilen kuruluşlar, (ii) Ortak anlaşmalar ve iştirakler, (iii) Konsolide edilmeyen yapılandırılmış kuruluşlar, (iv) Ölçülemeyen sahiplik payları ve (v) Elden çıkarılma niyeti ile edinilen kontrol edilen paylar. 8. Bu Standartta ve diğer Devlet Muhasebesi Standartlarında açıklanması zorunlu bilgilerin bu Standardın amacını karşılamada yeterli olmaması durumunda kuruluş, her türlü ek bilgiyi de açıklar. 9. Kuruluş, bu Standardın açıklama amacını karşılamak için gereken ayrıntı düzeyini ve bu Standardın her bir gerekliliğine ne kadar vurgu yapacağını göz önünde bulundurur. Kuruluş, çok sayıda önemsiz ayrıntının dâhil edilmesi ya da farklı özelliklere sahip kalemlerin birleştirilmesi suretiyle faydalı bilginin muğlâklaşmasını önlemek için açıklamaları birleştirir ya da ayrıştırır. Önemli Değerlendirmeler ve Varsayımlar 10. Kuruluş; 1) Konsolide malî tablolar konulu standart uyarınca, diğer kuruluş üzerinde kontrolü olduğunu, 2) Bir anlaşmada ortak kontrole ya da diğer kuruluş üzerinde önemli etkiye sahip olduğunu ve 3) Anlaşmanın ayrı bir araç üzerinden yapılandırıldığı durumlarda, ortak anlaşmanın türünü (başka bir ifadeyle, ortak faaliyet ya da ortak girişim olduğunu), belirlemede kullandığı yöntemi açıklar. 11. Bir önceki paragraf uyarınca yapılması gereken açıklamalar, malî tablolarda veya malî tablolardan kullanıcıların malî tablolarla aynı şart ve zamanlarda ulaşabildiği diğer tablolara atıf yoluyla verilir. Atıflar olmadan malî tablolar eksiktir. Söz konusu atıfların kullanımı, yasal kısıtlamalara tabi olabilir. 12. Kuruluş, bu başlıkta yer alan hükümlere uymak için, aşağıdaki hususları açıklar. Örneğin; açıklar. 1) Diğer kuruluştaki payın özkaynak ya da borçlanma araçlarının tutulmasıyla belirlenmediği bir kuruluşu (ya da benzer kuruluş grubunu) kontrol ettiğini, 2) Diğer kuruluşun (ya da kuruluşların) oy haklarının yarısından fazlasına sahip olmasına rağmen, bu kuruluşu (ya da kuruluş grubunu) kontrol etmediğini, 3) Diğer kuruluşun (ya da kuruluşların) oy haklarının yarısından daha azına sahip olmasına rağmen, bu kuruluşu (ya da kuruluş grubunu) kontrol ettiğini, 4) Vekil ya da asil olduğunu, 5) Diğer kuruluşun oy haklarının yüzde 20'sine veya daha fazlasına sahip olmasına rağmen, bu kuruluş üzerinde önemli etkisinin bulunmadığını ve 6) Diğer kuruluşun oy haklarının yüzde 20'sinden daha azına sahip olmasına rağmen, bu kuruluş üzerinde önemli etkisinin bulunduğunu, Yatırımcı Kuruluşun Niteliği 13. Kontrol eden kuruluş, konsolide malî tablolar konulu standart uyarınca yatırımcı bir kuruluş olduğunu belirlediğinde, bu süreçte yaptığı önemli değerlendirmelere ve varsayımlara ilişkin bilgileri açıklar. Yatırımcı kuruluş; birden fazla yatırımcıdan fon elde ediyorsa, özkaynak veya benzeri paylar şeklinde sahiplik paylarını bulunduruyorsa ve birden fazla yatırıma sahipse bu bilgiyi açıklaması gerekli değildir. 14. Kuruluş, yatırımcı kuruluş haline geldiğinde veya yatırımcı kuruluş olmaktan çıktığında, bu değişikliği ve nedenlerini açıklar. Ayrıca, yatırımcı kuruluş haline gelen kuruluş, aşağıdakiler de dâhil olmak üzere, nitelik değişikliğinin ilgili döneme ait malî tablolar üzerindeki etkisini de açıklar: 1) Konsolide edilmesine son verilen kontrol edilen kuruluşların değişiklik tarihi itibarıyla gerçeğe uygun değerleri toplamı, 2) Konsolide malî tablolar konulu standardın yatırımcı kuruluşun niteliğindeki bir değişikliğin muhasebeleştirilmesi başlıklı paragrafına göre hesaplanan varsa toplam kazanç veya kayıplar ve 3) Ayrı olarak sunulmaması durumunda kazanç veya kaybın, malî tablolara yansıtıldığı fazla veya açık kalemleri. Kontrol Edilen Kuruluşlardaki Paylar 15. Kuruluş, aşağıdaki bilgileri açıklar: 1) Konsolide malî tablo kullanıcılarının aşağıda belirtilenleri anlaması için: (i) Ekonomik kuruluşun yapısı ve (ii) Kontrol gücü olmayan payların ekonomik kuruluşun faaliyetlerinde ve nakit akışlarında sahip olduğu payı. 2) Konsolide malî tablo kullanıcılarının aşağıda belirtilenleri değerlendirmesi için: (i) Kuruluşun, ekonomik kuruluşun varlıklarına ulaşabilme veya bunları kullanabilme ve yükümlülüklerini yerine getirebilme gücü üzerindeki önemli kısıtlamaların yapısı ve kapsamı, (ii) Konsolide edilen yapılandırılmış kuruluşlardaki paylarına ilişkin risklerin yapısını ve bu risklerdeki değişimleri, (iii) Kontrolün kaybıyla sonuçlanmayacak şekilde, kontrol edilen bir kuruluştaki sahiplik payında meydana gelen değişikliğin sonuçları ve (iv) Raporlama döneminde kontrol edilen bir kuruluşun kontrolünün kaybedilmesinin sonuçları. 16. Konsolide malî tabloların hazırlanmasında kullanılan kontrol edilen kuruluşa ait malî tabloların raporlama tarihinin veya döneminin, konsolide malî tablolarınkinden farklı olması durumunda kuruluş, aşağıdaki bilgileri açıklar: 1) Kontrol edilen kuruluşun malî tablolarının raporlama döneminin sona erdiği tarihi ve 2) Farklı bir tarih veya dönem kullanılmasının nedenini. Kontrol Gücü Olmayan Payların Ekonomik Kuruluşun Faaliyetlerinde ve Nakit Akışlarında Sahip Oldukları Pay 17. Kuruluş, raporlama birimi açısından önemli olan kontrol gücü olmayan payların bulunduğu her bir kontrol edilen kuruluş için aşağıdaki bilgileri açıklar: 1) Kontrol edilen kuruluşun adı, 2) Kontrol edilen kuruluşun adresi ve hukuki yapısı ile faaliyeti yürüttüğü esas yer, 3) Kontrol gücü olmayan paylar tarafından elde tutulan sahiplik paylarının oranı, 4) Sahiplik payları oranından farklı olması durumunda, kontrol gücü olmayan paylar tarafından elde tutulan oy haklarının oranı, 5) Raporlama döneminde kontrol edilen kuruluşun kontrol gücü olmayan paylarına dağıtılan fazla veya açık, 6) Raporlama döneminin sonu itibarıyla kontrol edilen kuruluşun birikmiş kontrol gücü olmayan payları ve 7) Kontrol edilen kuruluş ile ilgili özet malî bilgi. Önemli Kısıtlamaların Yapısı ve Kapsamı 18. Kuruluş, aşağıdaki bilgileri açıklar: 1) Ekonomik kuruluşun varlıklarına ulaşabilme veya bunları kullanabilme ve yükümlülüklerini yerine getirebilme gücü üzerindeki yasal, sözleşmeye bağlı, düzenleyici kısıtlamalar gibi kısıtlamalar. Bu kısıtlamalara ilişkin olarak aşağıdaki örnekler verilebilir: (i) Kontrol eden kuruluş veya onun kontrol edilen kuruluşlarının nakit veya diğer varlıkları, ekonomik kuruluş içindeki diğer kuruluşlara transfer edebilmesine (ya da diğer kuruluşlardan nakit veya diğer varlıkları elde edebilmesine) yönelik kısıtlamalar. (ii) Ekonomik kuruluş içindeki diğer kuruluşlara veya ekonomik kuruluş içindeki diğer kuruluşlardan olmak üzere; temettü ve diğer sermaye dağıtımlarının ödenmesini ya da elde edilmesini veya kredi ve avans verilmesini, alınmasını ya da geri ödenmesini kısıtlayabilecek garantiler veya diğer gereklilikler. ve 2) Kontrol gücü olmayan payların sahip olduğu, kuruluşun ekonomik kuruluşun varlıklarına ulaşabilme veya bunları kullanabilme yükümlülüklerini yerine getirebilme gücünü önemli ölçüde kısıtlayabilecek koruyucu hakların yapısı ve kapsamı (örneğin; kontrol eden kuruluşun kendi yükümlülüklerini yerine getirmeden önce kontrol edilen kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirme sorumluluğunun bulunduğu ya da kontrol edilen kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirebilmesi veya varlıklarına ulaşılabilmesi için kontrol gücü olmayan payların onayının gerektiği haller). 3) Söz konusu kısıtlamalara tabi olan varlık ve yükümlülüklerin konsolide malî tablolardaki defter değerleri. Kuruluşun Konsolide Edilen Yapılandırılmış Kuruluşlardaki Paylarına İlişkin Risklerin Yapısı 19. Bir kuruluş, raporlama birimini kayba maruz bırakabilecek olay ve durumlar da dâhil olmak üzere, kontrol eden kuruluşun veya kendisine ait kontrol edilen kuruluşların konsolide edilen yapılandırılmış bir kuruluşa malî destek vermesini gerektiren her türlü bağlayıcı anlaşmanın koşullarını açıklar (örneğin; yapılandırılmış kuruluşun varlıklarını satın alma ya da malî destek sunma sorumlulukları ile ilgili likidite anlaşmaları veya kredi güvenilirliğinde artış sağlamak için verilen destek gibi). 20. Raporlama döneminde kontrol eden kuruluş veya onun kontrol edilen kuruluşlarından herhangi biri, bağlayıcı anlaşma kapsamında bir sorumluluğu bulunmamasına rağmen, konsolide edilen yapılandırılmış bir kuruluşa malî veya diğer türden destek sağlamışsa (örneğin; yapılandırılmış kuruluş tarafından ihraç edilen araçların veya kuruluşun varlıklarının satın alınması) kuruluş, aşağıdaki bilgileri açıklar: 1) Kontrol eden kuruluş veya onun kontrol ettiği kuruluşlarının yapılandırılmış kuruluşun malî destek elde etmesine hangi durumlarda yardımcı olduklarını da içerecek şekilde, sağlanan desteğin türü ve tutarı. 2) Destek sağlanmasının nedenleri. 21. Raporlama döneminde kontrol eden bir kuruluş veya onun kontrol edilen kuruluşlarından herhangi biri, bağlayıcı anlaşma kapsamında bir sorumluluğu bulunmamasına rağmen, daha önce konsolide edilmeyen yapılandırılmış bir kuruluşa [Metin uzunluk sınırı nedeniyle kesildi]